Bugun...



İran İslam Devrimi'nin 40'ıncı yılı: 6 maddede ülkedeki değişim

Tarih: 11-02-2019 02:08:15 + -


11 Şubat 1979'da 20'nci yüzyılın en belirleyici olaylarından biri gerçekleşti: İran İslam Devrimi. İran'ın o zamanki lideri Şah Muhammed Rıza Pehlevi devrildi, İran İslam Cumhuriyeti ilan edildi. O zamandan bu yana tam 40 yıl geçti. Peki ülkede ne değişti?


İran İslam Devrimi'nin 40'ıncı yılı: 6 maddede ülkedeki değişim

BBCTÜRKÇEDE YER ALAN HABERE GÖRE,11 Şubat 1979'da 20'nci yüzyılın en belirleyici olaylarından biri gerçekleşti: İran İslam Devrimi. İran'ın o zamanki lideri Şah Muhammed Rıza Pehlevi devrildi, İran İslam Cumhuriyeti ilan edildi. O zamandan bu yana tam 40 yıl geçti. Peki ülkede ne değişti?

1. Nüfus patlaması yaşandı

Paris'te sürgünde yaşayan din alimi Ayetullah Ruhullah Humeyni, 1979 yılında devrimin başını çekmek için başkent Tahran'a vardığında, İran'da 36 milyon kişi yaşıyordu. Ülkenin nüfusu o günden bugüne iki katını aştı. Şu an İran'da yaklaşık 81 milyon kişi yaşıyor.

Ayetullah Humeyni'nin Şii Müslüman bir jenerasyon yaratma çağrısı bu büyümenin nedenlerinden biri. Ülkede devrimden hemen sonra doğum oranında büyük artış yaşandı.

Ancak 1980'lerin sonuna doğru, hükümet 1980-1988 arasındaki Irak ile savaşın getirdiği maliyet nedeniyle zor günler geçirdi. Bu nedenle politika değişikliğine gidildi ve nüfus patlamasını engellemek için bir aile planlama programı devreye sokuldu.

Ancak yaşlanan nüfusun yol açabileceği sonuçların yarattığı korku ve ulusal güvenlik kaygıları, hükümetin çocuk yapmayı destekleyen politikalarına 2010 yılında geri dönmesine yol açtı.

Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad doğum kontrol politikalarını eleştirdi ve hükümet, dini liderin de desteğiyle, aile planlama politikalarını yasakladı.

Nüfus

Nüfustaki büyüme daha çok büyük kentlerde yoğunlaştı.

1980 yılında 1 milyondan fazla kişiyi barındıran sadece iki kent vardı. Şu an 7 kent var.

Başkent Tahran'da 1970'lerde nüfus 5 milyonken, 1980'lerde 7,5 milyona çıktı. Şimdilerde 12 milyon kişi yaşıyor.

TIKLAYINTahran nasıl büyüdü

2016

Tahran uydu görüntüsü, 2016

1984

Tahran uydu görüntüsü, 1984
 
Short presentational grey line

2. Ekonomi çöktü

Artan nüfus, savaş ve uluslararası yaptırımlarla birleşince, ülkenin kaynakları üzerinde büyük bir etki yarattı.

Çoğunlukla petrol ihracatına dayanan kurak bir ülke olarak İran'da son 40 yılda yaşam koşulları kötüleşti.

Kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH), 1976'da 10.200 ABD dolarından 2017'de 6.900 ABD dolarına düştü.

Aynı süreçte, nüfusun aynı oranlarda büyüdüğü Türkiye'de kişi başına düşen (GSYİH) neredeyse üç katına çıktı.

İran

Ulusal servetteki bu düşüş, petrol üretimindeki azalma ile birleşti.

İran-Irak Savaşı'nın petrol üretim altyapısına verdiği zarar ekonomide büyük kayıplara yol açtı.

İran petrol

Bugün, ülke çoğunlukla petrol ürünleri ve türevlerini ihraç ediyor, çoğunlukla da gıda ithal ediyor.

Malların fiyatları maaşlara oranla arttı.

1978'de asgari ücretle 74 kilo kırmızı et alınabiliyordu. Şu anki asgari ücretle ise sadece 10 kilo kırmızı et alınabiliyor.

Aylık et

İran'ın mevcut durumundaki en büyük kaygılardan bir işsizlik.

Ülkede son birkaç yıldaki büyüme sabitti, bu da en çok gençleri etkiledi. Dünya Bankası'nın tahminlerine göre, gençler arasındaki işsizlik 2018 yılında yüzde 30'a ulaştı.

Short presentational grey line

3. Su kaynakları kısıtlı hale geldi

İran 40 yıl önceye kıyasla çok daha kurak bir ülke ve su kaynakları da sınırlı.

Yıllık ortalama yağış miktarı 228 mm ki bu da küresel ortalamanın 1/5'i kadar. Buna ek olarak, ülke suyunun yüzde 90'ını tarım için kullanıyor. Küresel oratalama ise yüzde 69 seviyesinde duruyor.

Batı Azerbaycan Eyaleti'nde yağış miktarı gittikçe azalıyor. Dünyanın en büyük tuz göllerinden biri olan Urmiye Gölü kuruyor.

TIKLAYINUrmiye Gölü kuruyor

2016

Urmiye Gölü, İran, 2016

1984

Urmiye Gölü, İran, 1984
 

İran'ın büyüyen şehirlerinden gelen talep artışı karşılanmakta güçlük çekiliyor.

Zayende Nehri İran'ın en büyük üçüncü şehri İsfahan'ın içinden geçerdi, şimdi şehre varmadan kuruyor.

Zayende Nehri'nin eski haliTelif hakkıGETTY IMAGES
Image captionZayende Nehri'nin eski hali
Zayende Nehri'nin şimdiki haliTelif hakkıGETTY IMAGES
Image captionZayende Nehri'nin şimdiki hali
Short presentational grey line

4. Boşanma artıyor

Ülkedeki evlenme oranları 1979'dan sonra hızla arttı, ancak 2009'dan sonra yavaşça azaldı.

1978'den sonra boşanma oranları dörde katlandı.

İran boşanma
Short presentational grey line

5. Daha fazla kadın yüksek öğrenim görüyor

1970'lerden beri kadınların üniversite eğitimine erişimi arttı, ancak iş gücüne katılımları halen düşük seviyede.

1978'de kadın öğrencilerin sadece yüzde 2,9'u üniversiteye kayıt yaptırmıştı. 2016'da bu oran yüzde 65,5'e ulaştı.

Ancak son 40 yılda her iki cinsiyet için üniversiteye giriş artsa da, kadınlar arasında işsizlik erkeklerin iki katı.


Kaynak: BBCNEWS TÜRKÇE

Editör: WWW.WORKNETHABER.COM

Bu haber 65 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

DİĞER DÜNYA Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • Tuğçe Aziz'den Galatasaray taraftarına cevap
    Tuğçe Aziz'den Galatasaray taraftarına cevap
  • Beşiktaş'ta bir dönem sona eriyor
    Beşiktaş'ta bir dönem sona eriyor
  • Fenerbahçe Başkanı Ali Koç'tan sertlik isyanı!
    Fenerbahçe Başkanı Ali Koç'tan sertlik isyanı!
  • Ali Şen: Ali Koç telefonlarıma çıkmıyor
    Ali Şen: Ali Koç telefonlarıma çıkmıyor
  • UEFA açıkladı: Galatasaray ve Fenerbahçe...
    UEFA açıkladı: Galatasaray ve Fenerbahçe...
  • Beyazıt Öztürk'ten Acun Ilıcalı'ya olay cevap!
    Beyazıt Öztürk'ten Acun Ilıcalı'ya olay cevap!
  1. Tuğçe Aziz'den Galatasaray taraftarına cevap
  2. Beşiktaş'ta bir dönem sona eriyor
  3. Fenerbahçe Başkanı Ali Koç'tan sertlik isyanı!
  4. Ali Şen: Ali Koç telefonlarıma çıkmıyor
  5. UEFA açıkladı: Galatasaray ve Fenerbahçe...
  6. Beyazıt Öztürk'ten Acun Ilıcalı'ya olay cevap!
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • Yeni askerlik sisteminde ilk kez uygulanacak yedek astsubaylık kimleri kapsıyor? Kimler başvurabilir? .
    Yeni askerlik sisteminde ilk kez uygulanacak yedek astsubaylık kimleri kapsıyor? Kimler başvurabilir? .
  • Suriyeli sığınmacıların kumaşları Londra Moda Haftası'nda
     Suriyeli sığınmacıların kumaşları Londra Moda Haftası'nda
  • Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bursalı gencin isteğini geri çevirmedi
    Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bursalı gencin isteğini geri çevirmedi
  • Uyuşturucu Baronu El Chapo hakkında şok gelişme!
    Uyuşturucu Baronu El Chapo hakkında şok gelişme!
  • Eşeğe eziyet ettiler ve hiçbir tepkiyi aldırmadılar...
    Eşeğe eziyet ettiler ve hiçbir tepkiyi aldırmadılar...
  • Makav papağanları kaçakçıların ellerinden kurtarıldı.
    Makav papağanları kaçakçıların ellerinden kurtarıldı.
  1. Yeni askerlik sisteminde ilk kez uygulanacak yedek astsubaylık kimleri kapsıyor? Kimler başvurabilir? .
  2. Suriyeli sığınmacıların kumaşları Londra Moda Haftası'nda
  3. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bursalı gencin isteğini geri çevirmedi
  4. Uyuşturucu Baronu El Chapo hakkında şok gelişme!
  5. Eşeğe eziyet ettiler ve hiçbir tepkiyi aldırmadılar...
  6. Makav papağanları kaçakçıların ellerinden kurtarıldı.
VİDEO GALERİ
YUKARI